Italië is een land waar ik niet ben geweest en toch is het alsof ik meer van het land weet dan Spanje waar ik de laatste jaren verschillende keren ben geweest. Het land lijkt vol verhalen over grote gebeurtenissen in kleine levens. Vol verhalen over de georganiseerde misdaad en de gevolgen voor de gemiddelde Italiaan. Een land waar het verhaal van Silvio Berlusconi’s levenswandel nauwelijks te verzinnen lijkt. Een land van chaos en anarchie waar ondanks dit het leven gewoon doorgaat met een zekere berusting en acceptatie. Het laatste halfjaar heb ik verschillende Italiaanse schrijvers gelezen, films gezien, in de krant gelezen over 'Ndrangheta, Camorra en ik ben behoorlijk geïnfecteerd met de Italiaanse griep. Een onschuldige griep en niet besmettelijk voor ik zo ver weet, maar een waarschuwing lijkt op zijn plaats.

Jaren geleden toen het Filmfestival in Leeuwarden regelmatig met films kwam van regisseurs als Antonioni, Visconti en Fellini, zat ik met verwondering te kijken naar een wereld die ver weg scheen maar met een zeggingskracht die in het Friese daglicht leek te verdwijnen. Ik ga me niet wagen aan een analyse van het verhalen vertellen door Italianen, wat dat nu zo speciaal maakt, wat de overeenkomsten zijn. Niet anders dan dat van grote gebeurtenissen in kleine levens en hoe schrijvers als Ammaniti en Veronesi hierin meesters zijn. Over beiden heb ik al eerder geschreven. Kalme chaos van Veronesi is een prachtig boek over een man die zijn vrouw verlliest en een eigen weg zoekt in zijn rouw. Deze week heb ik de verfilming van het boek gezien en opnieuw greep het verhaal van deze Pietro me aan. Je moet altijd maar afwachten hoe een boek verfilmd wordt. Zo speelt de muziek van Radiohead een belangrijke rol in het boek. De weduwnaar lijkt daar antwoorden in te horen van zijn overleden vrouw, een niet te verfilmen gegeven. Het prachtige Pyramid Song van Radiohead krijgt echter wel zijn lading in een ontroerende scene als Pietro zijn kalme chaos verliest.

Maatschappelijke ziekte
De misdaad in Italië lijkt verweven met het dagelijks leven. Het lijkt ongepast om het over griep te hebben als je over een ziekte hebt als de georganiseerde misdaad in dit land. Er zijn de laatste tijd veel boeken verschenen over de maffia, ontluisterende verhalen. Opvallend is de film Gomorra over de invloed van de maffia op het leven van de mensen in een wijk in Napels. Hoe moeilijk het is om je daar aan te onttrekken en vooral hoe gevaarlijk het is als je je teweer stelt. De bijna documentaire speelfilm laat je in verbijstering achter. Onlangs verschenen er een aantal boeken die vanuit verschillende invalshoeken de maffia onder de loep nemen. 



Gianni Palagonia – Tentakels 
Verhaal van een agent die na een moord op een collega een doodseskader opricht om maffiagroepen tegen elkaar op te zetten.

Andreas Ulrich – Het engelengezicht
'Ndrangheta lid doet zijn verhaal over de lange arm van deze misdaadgroep, waarbij Nederland als uitje werd beschouwd, zonder paspoort drugs en wapens halen.

Rafaelle Cantone – In naam van rechtvaardigheid
Napolitaanse officier van justitie doet zijn verhaal over acht jaar strijd tegen de camorra.

N. Gratteri – Bloedbroeders 
Waarschuwing aan het adres van alle Europese landen tegen de macht van 'Ndrangheta dat zijn geld niet alleen verdient met ontvoeringen en drugshandel. Met een omzet van meer dan 40 miljard verschijnt deze organisatie langzaam aan de oppervlakte van onze gewone economie dankzij o.a. grootschalige bouwprojecten.

Deze boeken en beide films zijn te leen in de bibliotheek.

Bron: NRC boeken 12 juni 2009